's Ochtends zaterdag de 18e februari 2006/2549 om 10.00 uur. Het is al een grote drukte op en rond het terrein van dit vrij kleine maar bijzonder mooi en goed onderhouden Boeddhistisch tempelcomplex.

Onder een fraai versierde afdak zitten deze dames met de gaven die de bezoekers de overledene kunnen aanbieden. Uiterst links een grote glazen bus waar men de financiele bijdrage in stopt, de dames zien dan hoeveel men geeft en dan krijg je naar verhouding van je bijdrage de gaven. Geef je 20 baht dan krijg je alleen een ceremonieel fakkeltje en wat bloemen. Geef je 200-300 baht of meer dan krijg je bijvoorbeeld ook een gewaad voor de abt. Trouwens dit alles zal later verbrand worden samen met allerlei persoonlijke spullen van de overleden abt.

Hier deze kleine boeketjes bloemen en vooraan een ceremonieel fakkeltje van dun hout ook in de vorm van bloemen.

Aan het eind van het terrein staat dan deze imposante katafalk met daarop de rijk gedecoreerde kist waarin het stoffelijk overschot ligt.

Een doorkijkje met links een foto van de overleden abt versierd met bloemen onder zijn persoonlijke ceremoniele parasol.

Binnen en voor de gebouwen op het terrein zitten de gelovigen die voor een groot deel uit deze buurt komen.

Zoals je kunt zien houdt op een doodenkele uitzondering na iedereen zich stipt aan de kledingvoorschiften. Dat is of zwart of wit of een combinatie van beide.

Voor de Wat staat deze boerenkar klaar waar later het traditionele orkestje op zal plaatsnemen als de stoet richting het crematieterrein gaat.

De aanwezigen brengen de gaven naar een speciale tafel voor de katafalk. Alles is rijk gedecoreerd met chrysanten in geel en wit en witte lelies.

Voor de baar liggen een paar kleden waarop sommige mensen knielen om te bidden. Kom je op deze kleden dan moeten de schoenen uit.

De man rechts op deze foto is de ceremoniemeester. Het toeval wilde dat dit de man is van het echtpaar dat Tawan 17 jaar geleden in hun huis hebben opgenomen en die hij nog steeds my father in Chiang Mai noemt.

Een detail van de rijk bewerkte lijkkist.

In een hoekje wat achteraf zitten een stel jonge monniken te schransen en te kwebbelen.

Het zag er allemaal prachtig en kleurrijk uit en er hing totaal geen sfeer van droevenis! Het was echt VV: vroom en vrolijk!

Een ander doorkijkje. In de grote gele pakken zitten allerlei spullen van de abt die hij via de verbranding meeneemt naar het volgende leven?

Tawan (uiterst links op de foto) begeleidt onze gast Peter met zijn gaven naar de baar. Ik was al geweest en was geholpen door een buurmeisje, want tja ik wist ook niet precies hoe dat allemaal ging. Maar dat is geen punt iedereen wil je dolgraag helpen, ze vinden het prachtig dat jij als niet Boeddhist toch zo volledig mogelijk wilt deelnemen! Nadat je de gaven in ontvangst hebt genomen ga je eerst naar een tafel waar een aantal monniken zit. Die zegenen de gaven en jij moet dan uit een klein koperen vaasje water schenken in een schaaltje en dat drie keer.

Hier deponeert onze gast zijn gaven op de speciale schalen die opgesteld zijn voor de baar. Jongens en meisjes uit de buurt ruimen het dan op - dat wil zeggen leggen het op de katafalk om plaats te maken voor de volgende gaven op de schalen. En al stonden er drie van die schalen ze liepen af en aan! Stervens druk was het!

Hier een buurjongen, Tawan en Ting Lina Win. Zwart staat die meid goed he!

Bij de ingang allemaal tafels met eten en nog eens eten! Het werd met pick-up ladingen vol aangevoerd in kleine witte warmhoud bakjes of grote pannen. Ik hoorde dat al dat eten gratis aangeboden wordt door verschillende restaurants, die zo hun respect voor de overledene betuigen.

De fotograaf van de naaste familie. Een aardige man die graag de beide westerlingen ook even op een foto wilde vastleggen.

De mensen blijven af en aan komen om hun financiele bijdrage te deponeren en dan hun gaven voor de abt van de speciale tafel te halen.

Onder deze mooi versierde tent ook eten en nog eens eten! Overal was er eten en drinken gratis verkrijgbaar! Omdat mijn gast wat verlegen waren om zelf maar raak te pakken werd het ons door verschillende mensen die dat merkten gewoon gebracht.

In het gebouw aan de straatkant waar bovenin de grote klok hang zit het traditionele Lanna orkest. Prachtige muziek die het geheel een heel bijzondere sfeer gaf. Ook deze muziek ademde niets droevigs uit! Wel de gebeden die voortdurend gereciteerd werden, maar dat kan ook alleen mijn interpretatie van plechtig zijn geweest.

Opzij van het hoofdgebouw leek het wel of er daar een restaurant gekomen was . . .

De dames druk bezig kleine hapjes voor te bereiden.

Mijn overbuurman - die van het nieuwe huis - met een kennis. De hele buurt was present!

Deze buurjongen die ook vaak bij mij thuis komt (om met Tawan te spelen) helpt keurig in het wit gestoken mee.

Een monnik maakt een praatje met een paar dames. Alles is heel gemoedelijk en heel ongedwongden!

Een paar dames heel chique in zwart en wit. Sommigen hadden er echt een modeshow van gemaakt!

De eerste voorbereidingen worden getroffen voor het vertrek. Alles wordt nog even gecontroleerd of het wel goed en stevig vast zit.

Een van mijn buren is bezig kabels aan de katafalk (die op wielen staat) te bevestigen. Daaraan zal het gevaarte door de stad naar de crematieplaats getrokken worden.

Ondertussen gaat het aanbieden van gaven non stop door.

Een aantal mensen vertrekt al. Die gaan op eigen gelegenheid en niet met de stoet naar het crematie terrein vlak bij de Thipanet (amuletten) markt.

Dit vond ik ontroerend. Deze stoere Shan jongen helpt heel lief en zorgzaam deze kleine oude vrouw die zeer slecht ter been is. Zoiets zie je in Europa helaas steeds minder. Hier is het eigenlijk doodnormaal.

Deze dame zal met een aantal anderen aan de kop van de stoet lopen. Zij heeft in een mand kleine crepe papieren rozen met daaraan een miniatuur wierookstokje en een piepklein kaarsje. De mensen kunnen die later als laatste hulde op de baar leggen vlak voordat deze in vlammen op zal gaan.

Nog eentje met deze rozen.

Een detail van deze crepe papieren rozen.

Buiten worden de prachtige bloemstukken op een pick-up geladen. Die gaan mee en zullen op het crematie terrein opnieuw opgesteld worden.

Wie zijn dat die daar die op de foto gaan?

Dat zijn de 9 verkeerspolitie agenten die het verkeer gaan regelen. Een foto voor de kist is dan zeker een must!

De pick-up voor de voornaamste abt, die de crematie zal leiden (ik meende gehoord te hebben dat dat de abt van Wat Phrasingh was) wordt klaargemaakt.

De stoet maakt zich klaar voor vertrek.

Buiten nog veel meer politie. Die op de foto gingen was alleen een klein deel. Maar ook deze gezagdragers waren allemaal vrolijk en lachten en praatten met iedereen.

De trekkabels worden uitgelegd.

De voorname abt heeft plaatsgenomen in de pick-up.

Wachten op de dingen die komen gaan . . .

De andere aanwezige abten verlaten het tempelgebouw.

En dan is er een ontroerend moment. Vlak voordat de katafalk op weg zal gaan naar de eigenlijke crematie is de tijd gekomen voor de bewoners van deze Wat om voorgoed afscheid te nemen van hun vorige abt. Allemaal knielen ze voor de baar.

Hier werd ik stil van en erg ontroerd.

Ook de andere aanwezigen knielen allemaal en vouwen de handen in gebed terwijl via de luidsprekers door een monnik plechtige gebeden gereciteerd (half gezongen) worden.

En dan is het zover. De stoet gaat vertrekken.

En zo gaat dat. Niet een paar sterke knapen trekken de baar met de katafalk maar de hele gemeenschap doet dat. De beide kabels worden getrokken door een groot deel van de vele honderden aanwezigen, mannen en vrouwen, jong en oud. Bijzonder indrukwekkend!

Hier een rij schooljongens.

Een auto met daarop het portret van de overleden abt.

De ceremoniele symbolen  waaronder de 5 voudige parasol gaan ook mee in de stoet.

Een eindeloze rij van mensen die de baar voorttrekt.

Het was erg warm dus allemaal de paraplu als parasol op. De tocht van deze honderden meters lange stoet zou ca. 1,5-2 uur gaan duren. Alle verkeer wordt dan stilgelegd

De katafalk met de lijkkist verlaat het terrein van de Wat.

Het is met geen pen te beschrijven hoe indrukwekkend dit allemaal was. Ik hoop dat de foto's iets van de sfeer weergeven. De man links met de stok gebruikt die om de electriciteitsdraden om hoog te duwen zodat het gevaarte er onder door kan.

Op weg naar de eigenlijke crematie.

Achter de baar op de boerenwagen (ossenwagen) het orkestje. Deze kar wordt voortgeduwd en getrokken door een paar sterke knapen.

Het orkest in close up.

Daar gaan ze dan langzaam de smalle soi uit naar de grote weg.

Hier waren opeens nog wat problemen met de electricitetsdraden dat wat oponthoud gaf, maar ze hebben het uiteindelijk met vereende krachten en onder luid gejuich geklaard.

Een laatste blik en toen was het voor ons tijd met de auto naar het crematie terrein te gaan. Daar in de buurt hebben we eerst wat gedronken en de Thipanet amulet markt bezocht. Toe hoorden we vuurwerk knallen en begrepen we dat de stoet op het terrein was gearriveerd en de ceremonie zou gaan beginnen.

Deze crematie gaat in de openlucht plaatsvinden dus niet in een van de speciale crematiegebouwen. Dit is zeer bijzonder en een zeldzaamheid. Op het terrein staat een enorm gevaarte in de vorm van een gestyleerde olifant waarop de kist geplaatst zal worden.

Voor het grote open terrein zijn verschillende grote tenten gezet waar de genodigden plaatnemen. De gewone vaste stenen ruimtes zouden voor deze toevloed van mensen ontoereikend zijn. Het ziet er uitteraard oranje van de monniken!

Hier zitten de naaste familie en hun speciale genodigden.

En hier dus alle monikken. Vooraan komen de abten van de belangrijste Wats in Chiang Mai te zitten.

Daar zitten dan deze voorname monikken. De grote manden met groente en fruit heb ik niet begrepen. Later zul je zien dat bepaalde mensen die krijgen. Onde de aanwezige abten waren die van Doi Suthep, Wat Pa Pao (de Shan Wat), Wat Phrasing, Wat Suan Dok (waar de as van de koninklijke familie van Chiang Mai bijgezet is), Wat Chedi Luang etc. Alle grote en belangrijke Wats waren vertegenwoordigd door hun abt.

Voor het orkest dat nu 2 keer zo groot is als voorheen in een aparte tent.

Tientallen mensen zijn druk bezig de kist op de stellage te krijgen. Dat is een heel karwei!

De deksel maar eerst apart.

En dan die loodzware kist.

Het gaat moeizaam maar uiteraard lukt het!

Hier wordt de kist op z'n plek geplaatst.

Nog even duwen en klaar is kees. En lachen allemaal, het is echt groot feest!

Een overzicht van het geheel.

Het prachtig uitgedoste orkest met de schitterende vergulde instrumenten versierd met pauwenveren.

In de tent waar de monikken zitten deze rijk met bloemen versierde stellage. De bekende grote en kleine, hoge en lage setjes tafeltjes die je veel hier ziet.

De uitdeling van de gaven voor de overledene gaat ook hier gewoon door.

Vele honderden mensen zitten langs de kant in de verschillende gebouwen, beschut voor de felle zon. Eigenlijk zaten op elk plekje op het terrein dat een beetje schaduw gaf mensen! Ik schat dat er in totaal zeker 3000 belangstellenden waren waaronder twee Europeanen. Wij waren echt de enige twee!. Onvoorstelbaar.

Vooraan hebben de parasoldragers hun positie ingenomen. De jongens houden elk een persoonlijke parasol vast van een bepaalde aanwezige abt.

Echt indrukwekkend al deze biddende mensen.

Een kleurrijk en bijna feestelijk gezicht die verschillende parasols.

Ze nemen nu plaats in voor de zetels van de abten.

Hier gaat een man - niet eens in rouwkleding - met zo'n mand groente en fruit. Ik wil nog proberen na te gaan wat de bedoeling of betekenis hiervan is.

De naaste familie brengt als eerste nogmaals gaven naar de baar. Een laatste afscheid.

Dan volgt de abt van Wat Phrasing.

Deze dames brengen de gaven die nu nog aangeboden worden door de genodigden op deze schalen. Ze zijn nu op weg nieuwe te halen.

Ze hebben het er maar druk mee!

Een onafzienbare schare mensen en nagenoeg allemaal in of zwarte of witte kleding. Heel stijlvol allemaal!

Hier gaan alle andere abten in een lange rij onder hun respectieve parasollen naar de baar.

Het is bijna koninklijk deze grootse cemeromiele crematie!

Al deze tenten zitten tot acherin propvol met mensen.

De eigenlijke crematie gaat nu gauw beginnen. Er klautert al een jongen op de baar om het vuurwerk aan te brengen.

Eerst krijgen de aanwezigen nog de gelegenheid de crepe papieren rozen op de baar te leggen als laatste uiting van respect en afscheid.

Terwijl er dus een mensen massa rond de baar is gooit iemand kleine citroenen (dacht ik) om hoog. Echt vele tientallen. Die zijn half opengesneden en er is muntgeld in gestopt, 1 baht, 5 baht of soms zelfs 10 baht. Iedereen kruipt over de vloer om er eentje te pakken te krijgen. Je werd als het ware door die dingen bekogeld! Het zal wel een speciale betekenis hebben.

Een groepje novicen heeft tegenover de grote baar in de schaduw van het grote vaste crematiegebouw een mooi plekje gevonden om straks alles goed te kunnen zien!

Deze rij vuurwerkpijlen gaat als eerste af. De laatste pijl ontsteekt ook het lont op de voorgrond aan die dan via de kabel richting baar gaat en daar het andere vuurwerk en het vuur zelf ontsteekt.

Hij legt de laatste hand aan het vuurwerk. Dit moet heel secuur want dit kan en mag niet misgaan!

Iedereen is er nu klaar voor.

Is het geen leuk stel deze novicen!

Hier wat kinderen bij mij uit de buurt die ook de foto wilden! Leuk toch zo allemaal in het wit!

En toen, toen gebeurde er een ramp. Mijn 1 GB kaart was vol. Gelukkig had onze gast Peter nog wel ruimte en mocht ik van hem de foto's van de eigenlijke verbanding die nu gaat beginnen gebruiken. Hij heeft een nagenoeg identieke camera dus dat ging allemaal erg gemakkelijk.

Hier wordt de lange rij vuurpijlen afgestoken. Tegelijkertijd gooiden mannen ringvormig vuurwerk met de hand, als een soort boemerang, de lucht in dat dan verder omhoog schoot en heel, heel hoog in de lucht een grote klap gaf.

Het pijlen afschieten is al op de helft. Jammer dat het nog volop dag was, bij avond zou dit echt spectaculair geweest zijn.

De lont heeft nu het systeem op de baar inwerking gesteld en daar komen opeens grote gekleurde wolken uit.

Roze, paars, groen, wit etc. Een fantastisch schouwspel.

Het vuurwerk rondom de baar begint nu ook af te gaan.

Een regen van vuurwerk rond de baar met de kist.

Iedereen moest van de aanwezige brandweer wel afstand houden. Maar ja deze kinderen wilden zo dicht mogelijk er bij!

De beelden spreken dacht ik wel voor zich. Het was onvoorstelbaar indrukwekkend!

Aan de andere kant van het terrein, achter de baar ontstaan nu opeens grote donkere bruin-grijze wolken. Tevens klinkt een soort gehuil. Het hield het midden tussen een doffe sirene en de klank van een Alpenhoorn. Bijna een beetje griezelig. Dit werd niet gedaan door de mensen die het vuurwerk regelden maar door monniken met gebruik van grote holle bamboestokken.

Ademloos kijken ze toe! Zoiets hadden deze kinderen ook nog nooit meegemaakt en wij vieren ook niet!

Het bovenste deel heeft nu echt vlam gevat.

De brandweer rechts houdt het vuur wel onder controle.

De vlammen worden steeds heviger. Je begint de hitte te voelen.

Uiterst geconcentreerd en ook gefascineerd staan de mensen te kijken.

Nu heeft ook de kist vlamgevat. De hitte wordt bijna ondragelijk. De mensen gaan wat naar achteren, maar niet te ver want men wil niks missen van dit schouwspel.

Een alles verwoestende vlammenzee.

En toen gebeurde er iets dat wat niet gemogen had. De stellage stortte vroegtijdig in en de kist zakte niet recht naar beneden maar viel er schuin vanaf. De deksel vloog open . . .

Gelukkig was de vlammenzee al zo groot dat alles wel het beoogde verloop had. Tja, en dat was het dan. Een dag om je leven niet meer te vergeten!