INDEX: THAILAND | CHIANG MAI | BIRMA

YANGON JANUARI/FEBRUARI 2003

Omdat er toch wel het een en ander veranderd is inmiddels heb ik dit artikeltje in mei 2007 wat bijgewerkt. Zie de toevoegingen tussen [ ].

Ik zal proberen hier zo goed mogelijk verslag te doen van mijn eerste wat langere reis naar Birma. Voorheen ben ik er wel diverse keren geweest maar alleen voor een paar uurtjes of halve dag in Tachileik i.v.m. het verlengen van mijn Thaise visum, elke 3 maanden is dat raak. Ik hou hier de naam Birma aan (veel mensen daar doen dat ook) maar spreek wel over Yangon omdat de oude naam Rangoon er toch een beetje uit lijkt te liggen.

Algemeen

In de Westerse media wordt over Birma gesproken als een brutale, wrede dictatuur. Wie ben ik om dat tegen te spreken, het is in onze ogen ook zeker niet best, een stelletje op macht en geld beluste hoge militairen die voor elke prijs aan het bewind willen blijven. Toch moet ik zeggen dat je daar als bezoekers bitter weinig van merkt. Er is weinig politie op straat, zo nu en dan zie je wel eens wat militairen, maar stukken minder dan in het naburige Thailand! Ik kreeg bepaald niet de indruk dat de mensen de politie en militairen echt vrezen, maar dat zal best wel.

De mensen bejegenen Westerse bezoekers bijzonder vriendelijk maar niet zo overdreven zoals de Thais vaak doen, meer met mate, maar hun hartelijkheid is er niet minder om! Je krijgt tot je stomme verbazing her en der spontaan cadeautjes aangeboden. Zo vroeg ik in Mr. Brown Coffee aan een ober waar ik een goede plattegrond van Yangon kon kopen. In Birma zijn dit soort zaken met kranten, ansichtkaarten e.d. niet dik gezaaid! Hij duidde wat uit en ik zei dat ik daar later wel langs zou gaan. Nog geen 5 minuten later kwam de eigenaar van de zaak naar me toe en gaf me een gloednieuwe plattegrond van Yangon. Toen ik vroeg wat de kosten waren was het antwoord. No, no, this is present for you! Ook als je ergens wat koopt krijg je bij vertrek soms opeens wat leuke kleinigheden in je handen gedrukt als cadeautje.

Veel Westerlingen kom je in Yangon niet tegen. Ik schat dat ik door de week misschien 2-3 per dag op straat gezien heb, tijdens het weekend een paar meer. Je bent dus ook een soort bezienswaardigheid. Een nadeel is wellicht voor sommigen dat buiten de luxe (staats) hotels er weinig gecaterd wordt speciaal voor buitenlandse bezoekers, want die zijn schaars. Je moet het doen met dat waarmee de Birmezen het ook moeten doen. Mij is dat prima bevallen.

[Het aantal westerse toeristen is zeker in Yangon de laatste jaren wel behoorlijk gestegen. Maar echt zwart van de toeristen ziet het er echt niet. Ga je van de bekende plekken en straten weg - China Town, Yuzana Plaza - dan worden westerse toeristen echt weer een zelfzaamheid.]

Helaas is de stad erg vervallen en vervuild. Met uitzondering van de Christelijke kerken (en dat zijn er nog al wat uit de Engelse periode), de moskeeën, Hindoe tempels, Boeddhistische Pagoda's (tempels), overheidsgebouwen en een aantal luxe hotels zien de meeste gebouwen er treurig uit. Ook de straat lijkt her en der een grote vuilnisbelt. Auto's zijn er veel maar allemaal erg oud. Modellen zijn vaak uit de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw! Ook rijdt er veel tweede hands Chinees materiaal (bussen vooral). Motor bikes zie je bijna niet. Voor de voetganger is alles wel beter geregeld dan in Thailand. Er zijn veel oversteekplaatsen met stoplichten en loopbruggen over drukke straten.

Mobiele telefoons mogen niet ingevoerd worden en zijn in Yangon een zeldzaamheid. De reden is vrij simpel. De overheid vraagt 4 miljoen Kyats voor een vergunning om er eentje te mogen hebben. Dat is omgerekend ca. 4.000 Euro. Bij een gemiddeld inkomen van rond de 5000-6000 Kyats per maand (rond de 5-6 Euro) dus voor de meeste mensen een onhaalbare kaart.

[Mobiele telefoons zie je meer en meer in het straatbeeld verschijnen. Wel is duidelijk tezien dat dit nog een luxe is en bvoorbehouden aan de rijkere Birmezen. Let wel mobiele nummer uit West Europe, USA, Australie etc. en ook die uit de buurlanden zijn in Birma onbruikbaar! Hoe hoog de kostne zijn is me nog niet helemaal duidelijk. ik kreeg wel de indruk dat die momenteel wat lager zijn, maar al met al nog wel heel behoorloijk en dus is deze vorm van communicatie alleen voor een kleine groep weggelegd.]

Accommodatie en lokaal vervoer

Zoals straks aan de orde komt er is geen gay life in Birma vergelijkbaar met bijvoorbeeld dat in Thailand. Dus er zijn ook geen gay of gay friendly hotels. De hotels zijn wel vrij prijzig. Wij betaalden 30 US dollar per nacht incl. de lokale belastingen en ontbijt. Voor die prijs heb je in Thailand wel een stukken beter hotel. We hadden een ruime maar eenvoudig ingerichte kamer met badkamer (ligbad, toilet en douche), satelliet TV, telefoon en airco. De airco had een te kleine capaciteit (dit model zag je trouwens her en der en soms had men er wel 3 stuks in een ruimte hangen, dus ik denk dat het een van de weinige verkrijgbare types was) en moest om het goed te doen 24 uur per dag aan blijven staan. Het ontbijt was een ramp, alles was koud (ook de gebakken eieren en de fried rice) en de koffie was van die typische slootwater kwaliteit. Het hotel lag wel centraal dus dat was meegenomen. Zie voor details http://www.citystarhotel.com

[Het genoemde City Star Hotel is niet meer waty het geweest is. Momentele kies ik wat betreft Yangon voor het Centrla Hotel, pal naast het Traders Hotel, schuin tegenover de Boyoke Aung San Market. http://www.centralhotelyangon.com Het is ca. 5 USD per nacht duurder dan het hiervoor genoemde City Star hotel.]

Een jongen naar je kamer meenemen is geen enkel probleem, daar zitten ze niet mee. Sommige hotels vragen iets extra's. Dit hotel vroeg alleen 5 US dollar als iemand de hele nacht zou blijven slapen. Uit navraag bleek me duidelijk dat dit meenemen van een gast eigenlijk nergens een probleem is in hotels in Yangon.

De hotels zijn dus wat duurder, eten en drinken is echter weer spotgoedkoop, stukken goedkoper dan in Thailand.

Voor je vervoer ben je als bezoekers helaas overgeleverd aan de grillen en grollen van de lokale taxi chauffeurs. De enige dissonant hier wat betreft de doorgaans vriendelijke mensen. Het zijn vaak nare inhalige types, die je overvragen op een manier die ronduit onbeschoft is. Gelukkig zijn er ook wel wat gunstige uitzonderingen maar helaas niet erg veel. De standaard prijs voor een kort ritje is meestal 1000 Kyats 1 Euro maar vaak vragen ze veel meer, tot wel 3.000 Kyats. 700 Kyats (0,70 Euro) is het normale tarief voor een korte rit. Er is naast taxi's ook spotgoedkoop openbaarvervoer met bussen. Maar daar ben ik niet uitgekomen en ik hoorde dat zelfs locale mensen er soms moeite mee hebben.

[Taxi's neigen de laatste tijd ernaar om dichter tegen de 1.500 kyats aan te gaan zitten bij stadsritjes. De koers is momenteel (mei 2007) ca. 1700 kyats voor 1 Euro. Een ritje van 1.500 kyats kost dus omgerekend ca. net geen 0,90 Euro.]

Gay life in Yangon

Ik had al na een dag door dat enig gay life zoals in Thailand in Yangon totaal niet bestaat. De bars die in sommige gidsen en op Internet sites genoemd worden zijn allemaal op z'n best te omschrijven als gemixt. Maar dat geldt voor elke disco, pub, coffee shop of wat dan ook in Yangon! Overal zijn er wel eens wat gays, maar ze zijn bijna nooit prominent aanwezig. Niet duidelijk herkenbaar.

Voor een buitenlands publiek is niets geregeld. Logisch die zijn er bijna niet en diegenen die komen daarvan is de meerderheid uiteraard hetero. Dus wat bescheiden lady bars (vaak onder de dekmantel van Karaoke club) zijn er wel.

Opvallend is ook dat Birmese jongens en mannen veel mannelijker zijn in voorkomen en optreden dan Thaise jongens. Zelfs gays komen heel gewoon over, niet (overdreven) vrouwelijk of zo. Ze zijn erg discreet, maar niet stiekem!

Sommige sites beweren dat er zo ontzettend veel gecruisd wordt op straat en zelfs in de grote pagoda's (Sule en Shwedagon). Dat is maar ten dele waar. Veel belangstellende blikken hebben als basis doodgewone nieuwsgierigheid. Je bent een vreemde eend in de bijt in Yangon. Ze kijken, lachen een beetje zenuwachtig en dat is het meestal. De meer brutalen willen nog wel eens hallo zeggen en een enkeling begint een praatje. Daar moet je echt niets achter zoeken! OK soms is de interesse duidelijk anders gericht, maar hou er zeker op straat wel rekening mee dat je dan vaak te doen hebt met ordinaire straat prostitutie, dus kijk uit!

Er wordt vooral na zonsondergang wat rondgehangen door jongens en mannen in het parkje naast de Sule Pagode. Ik ben daar nog nooit geweest, dat trekt me niet. Daarnaast is er eigenlijk maar een echte ontmoetingsplaats voor gays in Yangon en dat is in en rond het Lion World restaurant.

Lion World is een tientallen meters lang restaurant (je kunt er ook gewoon alleen wat drinken) op de eerste etage van een groot gebouw op de hoek van twee drukke straten: Shwedagon Pagoda Road en Anawrahta Road. (zie de kaart hieronder

Bij de rode punt is het Lion World restaurant

Aan de straatkant is het open. Het heeft iets van een lange Italiaanse loggia. Breed ca. 6 meter met aan beide kanten glanzende massief houten tafels, telkens met dito 4 stoelen met daarboven grote fans. Daar tussen is een royaal gangpad waar de beeldschone en uitzonderlijk hartelijke obers (tientallen) heen en weer lopen en de uiteraard ook gasten en passanten om gezien te worden.

Trap naar loopbrug en Lion World

Lion World is niet duur. Een grote pul koel Myanmar bier uit de tap (een aanrader!) kost daar 300 Kyats incl. 10% service. Dat is omgerekend in Euro ca. 0,30! Een groot bord fried rice sea food (en dan heb ik het over tientallen garnalen, vis en andere schaal en schelpdieren, groeten e.d., echt voldoende voor 2 personen en heel smakelijk) ca. 0,65 Euro of 650 Kyats.

 

Lion World zijzicht

Lion World ligt dus op de hoek van 2 drukke straten die overgestoken kunnen worden via 4 loopbruggen. Er zijn dus 4 trappen - op elke straathoek een - en die zijn dan boven - ter hoogte van Lion World - verbonden met elkaar door deze 4 loopbruggen. Lion World kan ook direct bereikt worden via deze loopbruggen. Welnu, deze vierkante loopbrug constructie boven het stadsverkeer is dus het domein van gays op zoek naar gays in Yangon. Boven de weg is de loopbrug aan alle 4 kanten voorzien van meters hoge reclame borden en vooral achter deze borden staan 's avonds groepjes jongens en mannen te wachten op de dingen die komen gaan.

Lion World binnen (gay corner

Er komen vrij veel gays in Lion World, maar het merendeel van het publiek is hetero! Maar dat is in Yangon geen punt! De gays zitten meestal aan het eind van het restaurant (bij de ingang via de loopbrug) ter hoogte van de biertap. Vooraan is life muziek (geen Westerse disco!) of zijn er play back shows

Voor je contact hebt duurt het wel even. De snelste contacten zijn uiteraard met jongens die financiële bedoelingen hebben, maar daarvan zijn er betrekkelijk weinig. Er is ook maar een bescheiden markt voor. De anderen kijken de kat eerst een tijdje uit de boom. Maar na de eerste dag was het raak. Ik werd lastig gevallen door een oer vervelende opdringerige money boy van Indische komaf (die zijn er veel in Yangon, Indiërs) en na die afgepoederd te hebben sprak een Birmese man van begin 30 me aan met excuses voor het gedrag van zijn landgenoot en dat ik toch alsjeblieft niet zou denken dat alle mensen zo waren in Yangon en of ik een drankje met hem wilde drinken als compensatie voor het ongerief. Hij werkte voor een groot bedrijf dat zaken deed met diverse omringende landen en sprak dus voortreffelijk Engels. Hij heeft me die eerste avond veel verteld over het leven in Birma en Yangon in het bijzonder. Alles heel open en prettig waarbij de rol van de regering, zij het mondjesmaat, ook ter sprake kwam. Bewust ben ik niet verder op politiek ingegaan omdat ik wel begrepen had dat dit erg gevoelig ligt en mensen eventueel in problemen zou kunnen brengen.

Boys on the bridge . . .

De jongens op de loopbrug - boys from the bridge - zijn of money boys, of erg arm en kunnen zich geen drankje in Lion World permitteren, of zijn echt intensief opzoek naar een partner en hebben gewoon geen zin of geen tijd om te lang in het restaurant te zitten te wachten en te turen en te gluren.

De gang van zaken is als volgt. Of je wordt door jongens uitgenodigd bij hen aan de tafel te komen zitten (dat kunnen trouwens ook vriendelijke hetero's zijn). Je krijgt dan een drankje aangeboden en probeer niet te snel eentje terug aan te bieden want dat zien ze als een belediging. Zo van ik geef je geen drankje om er eentje terug te krijgen, wat denk je wel van me. Nee, het is beslist geen Thailand! De gesprekken zijn heel open en hartelijk en het gaat eigenlijk bijna nooit over de gay scène. Dat is iets vanzelfsprekends wat niet besproken hoeft te worden.

De andere mogelijkheid is contact met een jongen van de brug. Op een aantal plaatsen hebben de mensen in het restaurant (daar waar de meeste gays zitten) direct zicht op een deel van de brug. Jongens hangen daar dan rond en kijken richting restaurant om contact te maken. Het begint met voorzichtig glimlachen en het is raak als ze met hun hand sierlijke gebaren maken in de trant van mag ik er bij komen zitten, wil je dat? Allemaal heel wonderlijk, zeker als je de bijna agressieve benadering in Thailand gewend bent.

Aung Aung (AA of ook wel eens Aung Li) mijn gay guide in Yangon


Een jongen heeft 2 dagen naar me zitten staren en kwam dus echt niet vanzelf. Mijn Birmese vriend, waar ik het eerder over had, bood aan hem voor me te halen. Nou nee, zei ik, dat gaat me toch echt te ver. Dus de derde dag heb ik een keer vriendelijk geknikt en ja hoor daar kwam hij aan, maar vroeg nog wel eerst beleefd of het echt goed was dat hij er bij kwam zitten. Waar vind je dat nog?

AA kort voor Aung Aung (maar z'n vrienden noemen hem vaak Aung Li) was 21 jaar en had geen baan. Overdag hielp hij z'n moeder in haar bedrijfje even buiten Yangon. 's Avonds kwam hij vaak hier om een jongen te ontmoeten. Ook hij vertelde me dat dit de enige plek daarvoor in Yangon was. Het was dan helemaal feest als iemand - en dat zijn dus voor 99% Birmezen - hem uitnodigde erbij te komen zitten in het restaurant, want dan kreeg hij vaak een drankje en soms zelfs wel wat te eten. Dit vertelde hij me de tweede dag pas en dat was dus beslist niet een zielig introductie praatje! Toen we het over wat boys daar hadden zei hij over eentje een beetje verontwaardigd: Oh but he is money Burmese boy, I am not, I am gay, I like men. Van hem hoorde ik ook dat eigenlijk in alle disco's zo nu en dan wel groepjes gays rond hangen maar niet specifiek in die, die in de diverse lijsten genoemd worden. Je kunt ze gewoon overal tegenkomen, maar je moet ze dan wel als zodanig herkennen! Soms is dat niet zo moeilijk, maar soms ook wel. Er zijn daar weinig opzichtige relnichten!

Er is in Birma geen "age of consent" (minimum leeftijd voor seksuele contacten) maar echt heel jonge knullen in de gay scène heb ik niet gezien in en rond Lion World of elders. Wel is er behoorlijke sociale controle. Zo zei mijn oudere vriend - Bo Bo - me dat hij een gay jongen van 17 terecht had gewezen omdat hij dronken was. Hij had hem gezegd dat hij daarvoor in Thailand de bak kon indraaien. Dat hij pas 17 was en hier rondhing was geen punt, wel dat hij gedronken had. A A vertelde me rustig dat hij soms een jonge jongen - hij is zelf pas 21 - wel zag zitten. Hij had het dan over 14-15 jaar, maar die waren er niet zo veel. Where do I find? Ach en ouder vond hij ook wel leuk. Mijn indruk was trouwens dat de meeste jongens rond Lion World zo tussen de 20 en 35 waren met een vrij groot percentage rond de 25-30.

Homoseksualiteit is bij de wet (nog uit de Engelse periode van eind 19 de eeuw) verboden, maar wordt 100% gedoogd. De politie, die zo nu en dan over de brug wandelt, laat de jongens volkomen met rust en treedt zelf op als ze soms lastig gevallen worden door wat plaatselijke potenrammers. Big boys that want to take watch, chain and ring from boys and want to fight noemde A A. het. Then I am afraid, you see, then I go home. Toen hij dat vertelde had hij een echt diep droeve blik in z'n ogen en zag ik zijn angst. Ik had echt met die jongen te doen. Een lieve onschuldige knaap die alleen maar vriendelijk en aardig wil zijn. Zeker niet een door de wol geverfde commerciële rat.

Voor alle duidelijkheid: Het is een misvatting te denken dat, omdat er geen minimum leeftijd is vastgesteld voor homoseksuele contacten (hoe kan dat ook als die in feite verboden zijn) dat Birma dus een soort paradijs voor pedo's zou zijn met letterlijk onbegrensde mogelijkheden. De mensen hier hebben denk ik geen wettelijke leeftijdgrens nodig om normen en waarden op dit gebied voor hen vast te stellen, die hebben ze zelf van huis uit. Dat een jongen van 21 boys van rond de 15 leuk vindt, is heel gewoon, maar een man van 50 die boys zoekt van 15 is echt wel degelijk een pervert in Birma! Dat is gewoon not done. En of er nu relevante wettelijke bepalingen zijn of niet, ik ben er zeker van, naar wat ik zo gehoord heb, dat dergelijke dubieuze contacten je ook in Birma aardig in de problemen kunnen brengen!

Tot slot: Let wel het is in Yangon een gay scène van Birmezen voor Birmezen waarbij je als buitenlander welkom bent, maar er wordt niet speciaal voor jou gecaterd, er wordt niet speciaal rekening gehouden met Westerse wensen en verlangens! Dus geen go-go bars, geen boy bars, geen gay sauna's e.d. De mensen zijn in Birma nog niet zo verpest als in Thailand. Gay life is hier geen commercieel product. Spontaniteit is hier echt en de hartelijkheid is gemeend. Birmezen zijn niet overdadig in vriendelijkheid, ze gedragen zich wat rustiger en ingetogener op dat punt. Maar nogmaals echt zijn ze door en door!

Ik vond mijn korte verblijft in Yangon een verademing, maar zou er toch never ever willen wonen, daarvoor zijn er nog te veel zaken niet goed geregeld daar. Maar wie weet? Ik gun het deze lieve mensen van harte: een beter leven! Of een democratie ze dat kan brengen weet ik niet. Ik geloof niet zo in dat Westerse waanidee, dat ons staatsbestel enig zaligmakend zou zijn voor heel de wereld. Ik denk ook niet dat onze zogenaamd politiek correcte boycot van dit land veel uithaalt. Degenen die men treffen wil lachen er om en diegenen die er echt onder lijden kunnen de situatie niet veranderen, maar klagen hoor je deze mensen bijna niet.

Tips: Voor alle duidelijkheid. Als je naar Birma reist en gebruik maakt van de een of andere toeroperator (incl. Nederlandse) dan steun je daarmee voor de volle 100% het regime. Alleen als je particulier gaat en zelf alles regelt komt dat wat jij uitgeeft ten goede van de gewone mensen. Hou daar rekening mee.

Je hebt een visum nodig dat ca. 25 Euro kost voor 28 dagen en het duurt 6-8 dagen in Chiang Mai voor dat dat klaar is. Momenteel is het niet langer verplicht 200 - 300 US dollars in te wisselen bij binnenkomst voor Birmese FEC's. Je kunt verder nagenoeg gaan en staan waar je wilt met uitzondering van een paar zeer afgelegen gebieden waar problemen zijn. Neem uitsluitend cash geld mee (bij voorkeur Euro's of US dollars) want er zijn geen ATM machines en meestal kun je met credit cards niet betalen (alleen in de peper dure staatswinkels en hotels). Wissel je geld voor Kyats in je hotel als je in een eenvoudig (niet staats) hotel logeert. In de staatshotels krijg je soms nog niet de helft . . . Bij banken (ook staatseigendom) is dat het zelfde laken en pak. Je kunt ook wisselen in een nette bar, coffeeshop of restaurant. Informeer goed vooraf (elders) wat de koers is die dag! Kijk uit met wisselen op straat!

TOP