REIS DECEMBER 2004 - CHIANG MAI - YANGON - TATKON - BAGAN en weer terug

CHANG MAI - YANGON

Tawan zit vol spanning te wachten in de fraaie nieuwe rookkamer van Chiang Mai International Airport. [Inmiddels mag je daar niet meer roken!] Wat hem betreft kunnen we vertrekken!

Er zou en moest een foto gemaakt worden van hem voor het vliegtuig dat ons naar Birma zou brengen ... Hij genoot echt met volle teugen!

YANGON

Na een voorspoedige reis en het nodige oponthoud bij de douane, waar Tawan weer aan een onzinnig uitgebreid onderzoek onderworpen werd, arriveerden we veilig en wel in Yangon. Het douaneonderzoek hebben we wat weten in te korten door zgn. voor de Kerst een slof Thaise LM sigaretten aan te bieden. Toen kon hij zo doorlopen ...

De munteenheid heet Kyats. Volgens de officiele koers gaan er iets van 6.5 Kyats in een Dollar maar de martkwaarde was toen wij er waren 900-925 Kyats voor een Dollar! [Momenteel juni 2007 is dat ca. 1220 Kyats tegen 1 USD.] Naast Kyats kan er in veel winkels ook met Dollars betaald worden en in sommige winkels en hotels ben je dat vaak verplicht als buitenlander. Wees voorzichtig met Euro's aangezien ze vaak een koers hanteren van 1 Euro tegen 1 Dollar ...

We logeerden weer in het City Star hotel. Dat is redelijk van prijs (30 Dollar voor een 2 persoonskamer, badkamer, toilet, kleuren TV en ijskast en incl.ontbijt en alle locale belastingen). Dit hotel is ook erg geschikt voor gays die wellicht eens een gast voor langere of kortere tijd naar de kamer mee willen nemen. De manager is gay dus ... Begrijp me goed het is echt geen gay hotel of zoiets, alleen gay vriendelijk! Het hotel ligt erg centraal vlak bij de Sule Pagode, een ideale plek om te logeren. [ Het City Star Hotel is erg afgezakt en tegenwoordig kies ik liever voor het Central Hotel dat slechts 5 USD duurder is, maar veel mooier en schoner. De gay manager van het City Star Hotel werk er ook niet meer.]

In de straat van ons hotel (uiterst links met de glazen gevel) is het ook het Mr. Brown Cafe, een gelegenheid waar je uitstekend koffie kunt drinken! 850 Kyats voor een cappuchino of 150 Kyats voor gewone filterkoffie. [Nu kost een cappuchino daar 1.000 kyats.] Ze hebben hier ook erg lekker gebak en broodjes.

Een jonge ober van Mr. Brown met een vliegenstokje in de hand. Dat is een groen stokje (lijkt dus op een tak) ingesmeerd met een kleverige zoete vloeistof waar hij mee rond gaat om vliegen te vangen. Op de achtergrond de Kersttafel met Weihnachtstoll en allerlei speciale koekjes leuk verplakt met veel strikken.

De Birmese manier van eten op straat verschilt van de Thaise. In Birma zit men min of meer allemaal gezellig keuvelend rond de pot met eten.

Winkels zijn hier een hoofdstuk apart. Dit is een vrij nette electronica winkel Een paar dingen zijn uitgepakt de rest staat in de dozen tegen de wand.

Straatbeeld in de omgeving van de Sule Pagode, het stadscentrum.

Elk stukje trottoir is markt. Hier een uitstalling van 2e hands gereedschap. In Birma krijgt al dat spul een herkansing! Zo zie je ook rollen gebruikt electriciteitssnoer en koperdraad. Alles heeft z'n waarde hier, weggooien doen ze niet graag!

Druk en kleurrijk maar ook smerig, rommelig en zeer luidruchtig ...

Deze apparaten zie je veel. Ze worden gebruikt bij de bereiding van vers suikerriet tot allerlei mier zoete drankjes.

Deze dame heeft een keur aan geneeskrachtige kruiden in de aanbieding. Zijn ze niet prachtig uitgestald!

Religies naast Boeddhisme te kust en te keur en ze bijten elkaar niet echt. Hier een grote moskee ...

... en hier een grote kleurrijke Hindu tempel. Er zijn (uit de Engelse tijd) ook talloze grote Christelijke kerken in alle soorten en maten en dan natuurlijk de schitterende, vaak met gouden platen bekleedde Boeddhistische pagodes.

Aan het eind van deze straat is Lions World, de enige plek waar nog wel wat gays komen, zij het doorgaans zeer discreet. Deze leuke ober heeft dus elke dag dat ik kwam naar me gelachten en geglimlacht en me meer dan uitstekend verzorgd (in de bar dus wel te verstaan). Volgens een gay boy die ik hier ken is hij niet zo maar er wel voor in ... ja, ja dat kennen we uit Chiang Mai! Maar nummer 52 - ik ken zijn naam helaas niet - was echt een schat van een jongen dat zeker!

Een pilsje Myanmar Beer kost hier (pul type half a larger) 350 Kyats omgerekend nog een 30 Euro cent! [Tegenwoordig kost de pils daar 400 kyats.]  Een heerlijke fried rice met seafood slechts 55 Euro cent! Maar ze hebben nog veel en veel meer op de uitgebreide kaart en volgens Tawan is het allemaal erg smakelijk en goed verzorgd. Let wel met de hygiene nemen ze het in Birma niet zo nauw! Dus voor je weet heb je een strippenkaart voor het toilet gewonnen.

De wachtkamer van de Thaise Ambassade in Yangon. Armoe troef!

Vlak bij de ambassade op het terrein van een verlaten villa is een gelegenheid waar je wat kunt drinken terwijl je wacht tot dat de ambassade open gaat en je je visum kunt halen.

De Boyoke Aung San markt. Het koopjesparadijs van Yangon! Tussen de winkels uiteraard ook hier eten, eten, eten eten nog eens eten!

Tawan was opeens erg geinteresseerd in parelmoer objecten, of was het meer in die lieftallige Birmese dame? In ieder geval hoefde er niet afgedongen te worden. De vraagprijs was onmiddelijk heel erg laag. Wellicht was er enige sympathie van beide kanten!

Links de Boyoke Aung San markt (vroeger Scott Market) en de rest spreekt voor zich. Wat een drukte in Yangon, echt om stapel gek van te worden! Voor de liefhebbers van oud en nog rijdend materiaal is Yangon (en eigenlijk heel Birma) echt een paradijs. De gemiddelde leeftijd van een auto is denk ik 20 jaar of meer! Ook treinen (diesels) zijn stok en stok oud! Veel is van Chinese makelij.

YANGON - TATKON

Na drie dagen Yangon was het dan tijd om naar het dorp van Tawan te gaan gelegen in de buurt van Tatkon, zo halverwege Yangon en Mandalay. De beste methode is met de airco bus. 10 uur reizen voor 4.500 Kyats per persoon. Dat is de prijs van Yangon naar Mandalay, maar als je er eerder uit wilt kan dat, je betaalt wel hetzelfde. Dus in de namiddag op naar het busstation dat ruim een uur met de taxi (voor 4.000 Kyats) buiten de stad ligt.

Een gigantische choas is dat busstation. Overal was de weg opgebroken en het is echt zo goed als onmogelijk uit te vinden waar je moet zijn. Elk vervoersbedrijf heeft z'n eigen plekjes her en der op dit immense terrein met allerlei straatjes dat net een klein dorp lijkt.

Er worden al vele maanden (zo niet jaren) verbeteringen aangebracht, vandaar dat er dus overal enorme hopen stenen en keien lagen waar geen doorkomen aan was. Al met al is het toch gelukt en zaten we uiteindelijk in de bus om de 10 uur lange reis te beginnen. Gelukkig wordt de reis meerdere keren onderbroken (3 keer een half uur) dus dat viel wel mee. Lig je al een beetje te dutten dan heb je pech, je moet er nl. op elke pleisterplaats perse uit!

TATKON

Om 2.45 's morgens arriveerden we in een bijna verlaten Tatkon. Een fietstaxi (geen riksja) bracht ons naar het hotel. Stel je voor 2 koffers, wat tassen en twee personen allemaal op die ene fiets met zijspan! Dit hier is dus het Grand hotel Tatkon. Heel klein, heel armoedig en heel onconfortabel. Keiharde bedden, geen douche maar een mandikamer, zoals je in Indonesie soms nog wel ziet, buiten op de gang en daarbij 's nachts steenkoud!

De volgende ochtend maar vroeg (7 uur) opgestaan want ik kon in dat bed toch niet veel langer slapen en een kijkje genomen in het stadje dat al behoorlijk levendig was. Dit is de weg naar Mandalay die voor het hotel langs loopt.

Vervoersmiddelen zijn hier, de fiets, een enkele brommer, oude (heel oude) gammele auto's, ossen- en paardenkarren, oude bussen die ook op het dak passagiers en bagage (dozen, vee, noem maar op) meenemen.

Jonge monikken zie je vrolijk lachend her en der 's ochtends om voedsel en andere gaven binnen te halen.

Zo tegen een uur of 9 op naar de taxistandplaats. Het enige vervoermiddel dat naar het dorp van Tawan ging (12 kilometer buiten het stadje) is de paardenkar. Hele rijen stonden er klaar.

Tawan vond het prachtig dat ik meeging naar deze uithoek van de wereld en voor het eerst in m'n leven in zo'n wankelende schommelende kar ging reizen. Hij kon z'n lol niet op, maar ik? Hij riep steeds: I cannot believe you can live in my village waarmee hij bedoelt dat ik me daar zou kunnen redden en het daar kan uithouden Nou eerlijk gezegd viel het ook niet mee!

In de kar, met na een kwartier echt overal pijn in de botten, op weg naar het dorp van Tawan en op weg terug in de tijd!

BIJ DE BROER VAN TAWAN

We zijn er! Op deze foto links Tawan en rechts van hem zijn broer en schoonzuster voor hun gloednieuwe huis dat net uitgerekend die dag klaar was! Het was een hartelijke ontvangst! De door Tawan meegenomen foto's moesten direct allemaal bekeken worden.

Naast allerlei leuke kinderkleding (Tawan's boer heeft twee kleine kinderen en z'n zusje eentje) ook wat speelgoed. Hier zijn ze druk bezig de racebaan in elkaar te zetten. Het racecircuit was formeel gekocht voor de 1,5 jaar oude zoon van Tawan's zusje maar net als bij ons met electrische treintjes gingen natuurlijk de oudere jongens en vaders er mee aan de haal.

Boven voor de ingang van het huis worden offergaven in orde gemaakt ter gelegenheid van het feit dat het huis af is. Er staat dan zo'n schaal in het huis, een op de veranda en een beneden aan de trap. Vriendelijk werd me gevraagd mijn gouden ring even af te staan voor deze ceremonie. De idee is nl. dat er bij de offergaven allerlei zaken zitten die voorspoed en geluk vertegenwoordigen. En tja, niemand had goud . . .

Deze leuke knul was een van de bouwvakkers die het huis hadden helpen bouwen. Hij draagt zoals vele Birmesen de typische Thanaka make up. Dit is heel fijn tot poeder gemalen zaagsel van de Thanaka boom. Kant en klaar gekocht wordt er vaak een lekker geurtje aan toegevoegd. Op het platteland malen ze dit zelf op grote speciale platte stenen. Deze make up wordt zowel door mannen als vrouwen gebruikt, alhoewel vrouwen er doorgaans wel wat meer werk van maken. Deze jongen z'n grootste lol was me wijs te maken dat mijn ring in het niets verdwenen was. En als je dan geschokt reageert schateren ze van het lachen. Zo kun je ook zonder een woord te kunnen srpeken toch een leuk kontakt hebben.

De hele familie en bezoekers -want toen de mare rond ging dat er ik, een blanke dus, er was werd het met de minuut drukker! - staat nog steeds gebogen over het fenomeen racecircuit. Uiteindelijk hebben ze het ding aan de praat gekregen!

Nou de familie even voorstellen. Vergeef me dat ik de vaak razend moeilijke Birmese namen niet ken. Dit zijn de beide dochtertjes van Tawan's broer. In de armen de grote pop die we meegebracht hadden en die het meisje niet meer los gelaten heeft. Dolgelukkig was ze er mee.

Tante (met blauw-groene hoofddoek) en Tawan's zuster (midden in donkere jurk) die inmiddels ook gearriveerd was en de vrouw van Tawan's broer (blauw jack) bekijken nog een keer de foto's.

Hier zit Tawan's oma met de kleinkinderen die de boel een beetje lijkt af te leggen . . .

En terwijl we daar aan de weg zitten gaat er een kudde schapen voor bij. Landelijker kan het toch echt niet!

Dat het leven daar erg eenvoudig is mag spreken uit deze foto van de keuken. Na een uurtje werd het tijd om naar het eigenlijke dorp te gaan dat een kilometer of twee, drie van de weg af ligt. Tawan leende ergens een brommer en weg gingen we het grote avontuur tegemoet!

HET DORP VAN TAWAN

Allereerst werd een bezoek gebracht aan de tempel. Zodra je in Birma binnen de tempelomheining (muren) bent moeten de schoenen en sokken uit. Dus niet zoals in Thailand alleen in de tempel zelf. De opzet van de Boeddhistische tempels verschilt ook. Deze soms meer dan levensgrote figuren rond een Boeddha beeld zijn typerend voor Birma.

De eenvoudige tempel zelf is een vrij groot gebouw. De zaal voor de eredienst ligt op de 1e etage. Direct werden we begroet door een paar mensen die er werkten en uitgenodigd om binnen te komen. Binnengekomen onthaalde abt ons op frisdrank, thee en geconfeite vruchten. Alles ging in een vriendelijke ontspannen sfeer, maar door alle aandacht die vooral ik kreeg begon ik me wel wat opgelaten te voelen.

Naast de tempel ligt de school waar Tawan ooit de eerste beginselen van lezen en schrijven zijn bijgebracht. Ook daar volgde een ontvangst door het schoolhoofd (uiterst rechts) en de andere leerkrachten. De dame naast Tawan is zijn lievelings lerares - my sister - waarmee hij nog steeds kontakt heeft. Inmiddels hadden zich tientallen kinderen rond ons verzameld en die zijn de verdere tocht gewoon meegetrokken. Een hele optocht als het ware.

Een blik in het dorp. Dit is een van de huizen waar Tawan nadat hij wees geworden was op 8 jarige leeftijd gewoond heeft. Er is hier geen electriciteit, geen stromend water, niks van dat alles. Heel primitief voor onze begrippen, maar toch merk je daar bij de mensen weinig van. Alles lijkt prima te gaan.

En weer op de foto bij een bekend huis . . . Helaas was het huis van zijn moeder er niet meer. Dat was gesloopt nadat zijn broer het verkocht had. Het zou ongeluk brengen.

Hier bij het huis van oma, dus even op de foto met zijn grootmoeder (de moeder van Tawan's overleden moeder).

Heel bijzonder en indrukwekkend was het bezoek bij deze oude dame. Ze is met 93 jaar de oudste dorpsinwoner en heeft hier haar hele leven gewoond. Zij heeft Tawan vaak opgevangen en te eten gegeven als dat er thuis niet echt aan zat.Tawan vertelde: dan zag ze me naar school gaan zonder dat ik gegeten had - dat voelde ze aan - en dan riep ze me binnen en gaf me wat te eten zodat ik niet met een lege maag hoefde te gaan. De vrouw was zichtbaar aangedaan en dolgelukkig Tawan te zien. Ze heeft de hele tijd dat we er zaten zijn hand vastgehouden. Echt heel aandoenlijk! De ontvangst was heel mooi. Frisdrank, thee en gebak. Wat wil je nog meer! Voor mij werd op last van mevrouw een gloednieuw rieten matje gehaald om op te zitten. Dat was de taak van die bloedmooie achterkleinzoon op de achtergrond. Die jongen heeft de hele tijd met een blik die het midden hield tussen opperste verwondering en diep ontzag naar me gekeken. Dit had hij nog nooit meegemaakt in het dorp. Toen we weggingen sprak deze lieve oude dame een lange zegen uit over Tawan, die hiervoor diep gebogen op de knieen ging. Ik werd er echt koud van. Hier hoorde ik via Tawan dat de oude dame hem verteld had dat zolang zij zich kon herinneren en ze had haar hele leven daar gewoond, er nog nooit een blanke in dit dorp geweest was.

TATKON - BAGAN

Klaar voor de reis naar Bagan. De chauffer staat al bij de auto en Tawan overlegt nog even met de zoon. Kosten 20.000 Kyats per dag plus benzine. Dat is ca. 18 Euro. De benzine voor de heen en terugreis (ca. 5 uur van Tatkon naar Bagan) was samen nog geen 20 Euro.

Een laatste blik op Tawan's dorp. In de verte onder de bomen is het kerkhof. De doden worden hier niet zoals in Thailand gecremeerd maar begraven.

Nog maar weer een foto van Tawan's schoonzuster met haar jongste dochter. Birmezen zijn dol om op de foto te gaan! En toen gingen we dan eindelijk echt op weg.

Op de heenweg zijn we voor de lunch gestopt in Maek-Hti-Lar (Meiktila). Dit stadje lig bij een ander dorp, dat we nu niet bezocht hebben, waar de vader van Tawan vandaan komt en waar hij de eerste 3 jaar van zijn leven gewoond heeft totdat zijn vader door een ongeluk om het leven kwam en zijn moeder als weduwe terugkeerde naar Tatkon, naar haar geboorte dorp. Naast ons in het restaurant een paar jonge  monikken (novicen) die wachten op hun stapel pannetjes met eten.

Het landschap vlak bij Bagan. De rots in het midden met daarop een heiligdom is de beroemde berg Potpa (1518 meter), een dode vulkaan. Het duurde even voor ik door had dat het om een vulkaan ging. Tawan noemde het mountain that had many years ago many fireworks. Tja, dat is dus hoe je een vulkaan omschrijft! Popta is ook het centrum van de oude animistische religies van Birma.

Het tempelcomplex van Popta wordt drukt bevolkt door apen, die zoals overal zo brutaal als de donder zijn.

Ook hier in Popta net als in Tatkon een Boeddha omringd door discipelen, zij het in een wat luxere uitvoering.

Het hotel in Bagan (6.500 Kyats - ca. 6 Euro- per persoon incl.ontbijt) was een laagbouw complex bestaande uit verschillende kleine gebouwtjes elk met 2-3 kamers voorzien van douche, toilet, TV en ijskast. Keurig verzorgd en brandschoon.

Bagan en het aangrenzende Nyaung_U is als het ware een groot openlucht museum.Van de 13.000 religieuze monumenten (tempels, pagodes, e.d.) staan er nog 2.000 overeind. Het leuke is wel dat het allemaal nog echt leeft en gebruikt wordt. Het totale gebied is 40 vierkante kilometers groot en echt niet te belopen! Dit is de Bupaya pagode aan de rivier Ayerwaddy de ontspringt in Tibet.

Dit beeld zie je her en der op het kilomoters lange terrein van deze archeologische goudmijn. Tientallen rode bakstenen pagodes, als het ware uitgestrooid over het gebied.

De 66 meter hoge imposante That-byin-nyu pagode en tempel uit het midden van de 12e eeuw. De meeste pagodes hier dateren van de 11e tot en met de 14e eeuw van onze jaartelling toen de koningen van Birma hier nog zetelden.

Tussen het hoge verwilderde gras de fraai gerestaureerde en goed (UNESCO) onderhouden pagodes.

Het bezoeken van pagodes is een langdurige bezigheid. Nagenoeg elk heiligdom geeft Tawan wel een goede aanleiding even te gaan bidden. En er zijn er zo veel van in Bagan . . .

That-byin-nyu. Overal is het merendeel van de bezoekers Birmees. Ze komen hier vaak als het ware op pelgrimage. Er zijn dan ook voor hen overal allerlei voorzieningen w.o. uiteraard veel eetgelegenheden. Nadeel is wel dat de buitenlandse toeristen hier belaagd worden door talloze kinderen die allerlei rotzooi aan de man proberen te brengen.

Langs Bagan en het historische gebied loopt de rivier de Ayerwaddy waar je zo nu en dan vanaf een tempelkomplex een mooi wijds uitzicht hebt.

Dit is dan een van de gouden pagodes die Bagan rijk is. Om het lopen op blote voeten niet al te vervelend - de stenen kunnen kokend heet worden - te maken liggen overal grote rode tapijten.

Het is dus echt goud wat er hier blinkt. Kleine dunnen plaatjes met schroeven en spijkers bevestigd op de pagoda. Het moeten in totaal vele tientallen kilo's goud zijn!

Wat hier was weet ik niet, maar Tawan moest even dit bruggetje op. Ik had het toen wel een beetje bekeken na de 20e pagode.

Na terug gegaan te zijn naar het hotel is Tawan met de chauffeur verder de pagodes en tempels afgegaan. Terwijl ik een drankje zat te drinken op een terras kwam deze optocht langs t.g.v. een speciale Boeddhistische feestdag.

Op kleine rijkversierde auto's, zoals deze, zat een klein orkestje en iemand die nogal Indisch aandoende liedjes zong. Dit alles versterkt door een luidspreker.

Op de laatste wagen lagen allerlei gaven die de mensen onderweg aanboden. Bloemen maar ook veel fruitmanden.

De volgende dag terug naar Tatkon om vandaar met de bus naar Yangon te gaan. Langs de weg een ouderwetse tredmolen gedreven door een os.

Een foto met een wat wrange bijsmaak. Rond deze tijd, terwijl wij hier op 2e Kerstdag in Maek-Hti-Lar (Meiktila) heerlijk zaten te eten (10.30 uur), sloeg het noodlot in Zuid Oost Azie toe toen na de beving de vloedgolven hun spoor van dood en vernieling achterlieten..

Bezine tanken onderweg, op zich eigenlijk niks bijzonders, maar op deze manier had ik het nog nooit meegemaakt!

Een laatste korte stop op een lokale markt. De markten hebben hier meer weg van die in Indonesie, zoals ik me die herinner, dan die in Thailand. Op de voorgrond een fietstaxi. Deze is niet beladen met passagiers maar met handelswaar. Op de zijspan kunnen twee mensen ruggelings zitten. De bagagedrager is voorzien van een plankje dat e.e.a. verbreedt zodat daar nog meer op gestouwd kan worden. Op zo'n fiets zijn Tawan en ik bij aankomst met al onze bagage naar het hotel gebracht . . . Die jongen toen - een knaap van amper 20 - moet echt loei sterk geweest zijn.

Helaas, helaas en toen was mijn kaart in de camera vol.